Kategorier

24 år gamle Oda mistet mammaen sin etter tøffe år med kreft. Her forteller hun hvordan sykdommen preget familien og forandret moren.

Eg huska dagen eg fekk beskjed, 10.desember 2008. Eg satt på biblioteket på Høgskulen i Volda og las til eksamen. Eg visste mamma var på sjukehuset for problem med magen. Ho hadde vore der tidlegare same året i påska, men då sa legane at det var forstoppelse. Eg sendte ei melding og spurte om det hadde gått bra, svaret var at ho ville ringe meg seinare. Eg skjønte med ein gong. Det gjekk tre tima før pappa ringte. Dei hadde funnet ein svulst. Han sa ikkje det var kreft, men eg skjønte det. Tårene rant. Eg pakka sakene mine og gjekk heim.

Eg var sint på mamma som ikkje ringte meg sjølv og sa det, eg var sint på pappa for at han kunne la dette skje og eg var sint på sjukehuset som ikkje hadde oppdaga det før.oda,ny

Etter eksamen tok eg fyrste buss heim og møtte mamma. Det var så rart. Hadde sett ho for ei veke sidan, men med mine auge var ho no annaleis. Ho var kreftsjuk. I etterkant har eg innsett at eg aldri såg på mamma på same måte som eg gjorde før. Det slutta den dagen, ho blei berre den sjuke mora mi.
Ho blei operert nokon dagar seinare. Eg og systra mi var heime aleine, medan pappa var med mamma på sjukehuset. Brødrene mine var i Bergen og Oslo.

Pappa kom heim og satt seg ned. Vi såg at han ikkje hadde det bra. Kreften hadde komt lenger enn dei trudde. Den hadde starta i tjukktarmen, men var no på nesten alle organ i kroppen. Den var på levra. Det var flekkar på levra ein ikkje kunne operere vekk og ho måtte gå på cellegift. Ho skulle ikkje dø, dei kunne halde det i sjakk i mange år.

Vi er frå eit lite samfunn der alle passar på alle. Så i jula kom folk kom til oss med mat, kaker, frukt og trøstande ord om at dette skulle gå bra. Huset såg ut som ein blomsterbutikk og alle brydde seg. Det å gå på butikken blei eit dagsprosjekt, alle ville bort å seie at dei brydde seg. Det var hyggeleg, men eg blei så sliten.

Den påfølgjande sommaren dro mamma og pappa på ferietur. Det gjekk ikkje bra. Mamma var dårleg og spydde heile turen. Pappa gjekk rundt åleine, og kjøpte pizzastykke på Dolly så mamma ikkje skulle bli dårleg av lukta.

Eg flytta til Bergen og begynte på juss. Sjølv om eg snakka med mamma kvar dag på telefon, tenkte eg at det ville bli noko anna å sjå ho i jula. Ho låg på sofaen medan vi rydda, vaska og pynta til jul. Ho blei dårlegare og dårlegare. Pakka måtte vi opne 1. juledag sidan mamma var for dårleg på juleafta. Ho blei innlagt tredje juledag. Var uttørka og hadde problem med magen. Ho blei der til over nyttår. Vi reiste inn kvar dag og spelte kort, medan ho sov. Ho hørt vi var der, det var nok. Vi trengte ikkje å snakke med ho.

2010 blei eit år med nye behandlingar, nye prøver, ny ventetid.
Så kom telefonen eg hadde venta på i to år. Det var ikkje meir dei kunne gjere. Det var slutt på behandling. Ho var sjuk, tynn og orka ikkje meir. Det siste store måltidet blei lutafisk i starten av desember.

Vi visste alle at jula som kom var den siste. Vi måtte ta praten. Korleis skulle begravelsen vere? Kor skulle ho gravleggast? Ho blei tynnare. Vi visste alle at i 2011 skulle mamma dø. Det å seie godt nytt år når rakketene var på himmelen var løgn. Det ville ikkje bli eit godt nytt år.

Morfar, to onklar og ei tante kom. Dei kom for å seie hade. Blikket til morfar på mamma. Han var redd. Barnet has skulle dø. Ho sov under besøket. Dette var ikkje slik døttra has var. Det var slik ho hadde blitt. Det var slik kreften hadde forandra ho som person. Til eit skjellett utan energi.

Eg reiste til Bergen for å ta opp ein eksamen, men fekk telefon 14 dagar etterpå om at eg måtte pakke med meg begravelseskleda mine  og kome heim. Tårene rann. Vennane mine pakka for meg medan eg satt på ein stol og såg på. Eg skulle heim for at mora mi skulle dø. Kva skulle dei seie?

Pappa henta meg og bror min på flyplassen og kjørte oss til sjukehuset. Vi gjekk inn døra. Tårene kom. Kven var denne personen foran oss? Var det alt som var igjen av mamma? Ho var grå, tom for energi og låra på størrelse med handleddet mitt. Pappa reiste på Dolly og kjøpe pizza til oss som vi kunne ha på sjukehuset. Mamma ville ha. Pappa begynte å grine. Mamma hadde ikkje ete på fleire dagar. Han ville eg skulle ta bilde av det. Pappa hadde aldri bedd meg om å ta bilde av mamma ete før, men slik hadde det blitt.

Ho fekk kome heim, ville ikkje dø på sjukehuset. Men pappa klarte ikkje dette. Han ville bry seg, men var stressa for alt som skulle skje etterpå. Mamma forsvann. Kreften tok henne slik ho ikkje lenger kunne prate og reagere. Vi satt på senga hennar kvar dag. Brødrene mine satt opp om natta. Heimesjukepleirane kom å stelte ho. Vennar av familien kom for å seie hade.

Det var siste kvelden. Vi viste det. Mamma hadde ikkje sagt noko heile dagen og berre kjempa med pusten. Heimesjukepleirane kom for å sitte der heile natta. Vi bladde i album. Vi spelte ticket. Eg sovna på sofaen. Blei vekt kl 03. No skulle ho dø. Den siste halvtimen holdt eg ho i handa. Ansiktet blei rolegare, pusten blei rolegare. Eg tenkte er det slik der er å sjå eit anna menneske dø. Det var stille, ikkje lenger hiving etter pusten. Augene blei rolegare. Så blei det stille. Eg ropte etter ho at eg var glad i ho, ikkje noko svar. Ho var vekk. Ho var faktisk dø kl 04.12.

Pappa sa at vi måtte legge oss. Vi fekk paracet. Eg og systra mi sov i same seng. Då eg vakna var det ei rar stemning i huset. Det var kaldt, stilt. Mamma låg i senga på stua og var dø. Ho hadde kvite kle, blomster rundt seg armane låg roleg folda. Ho såg ut fredfull ut. Ho hadde det bra.

Folk kom med blomster, kaker, brød, pizza, frukt og varme tanka. Mamma hadde sagt vi skulle ta imot alle som kom. Har aldri drukket så mykje kaffe før. Aldri fått så mange klemmar.

Tida gjekk og eg var tilbake i Bergen. Eg orka ikkje å vere lei meg. Eg ville vere glad. Mamma er i ei krukke i hjerte som eg teke fram ved behov. Men eg kan ikkje gjere det kvar dag. Då blir eg aldri lykkeleg.

No er 2,5 år sidan. Eg tenkjer ikkje på mamma kvar dag. Då hadde eg vore evig deprimert. Har lært meg å le av situasjonar som oppstod om ting som blei sagt. Har lært meg å vere 24 år og syns det er greit.

Verden stoppa opp, no går den igjen. Eg har ei sorg i meg, men den har ikkje blitt meg. Den definera ikkje kven eg er lenger. Sjølv om eg visste i to år at mamma skulle dø, kan ein aldri vere førebudd.